“Nothing is particularly hard if you divide it into small jobs.” – Henry Ford
Henry Ford stelde al dat het opdelen van taken een positief resultaat kan hebben. Wat (destijds) voor het bouwen van een auto aan een lopende band gold, kan uiteraard niet zomaar overgezet worden naar de kenniswerker van tegenwoordig. Toch is het goed om ook bij onze werkzaamheden te zoeken naar mogelijkheden om functiescheidingen aan te brengen. In dit artikel wil ik het specifiek over de lagen in het (ICT-)beheer hebben.
De meest eenvoudige laag voor de meeste organisaties is de hardware. Vaak worden hier gespecialiseerde bedrijven voor ingehuurd of wordt deze volledig buiten de deur geplaatst (al dan niet in de ‘cloud’).
![]()
De volgende laag is minder eenduidig. In deze laag zit bij sommige bedrijven alleen nog maar de besturingssystemen (engels: Operating Systems, bijvoorbeeld Windows, Linux, AIX). Bij de meeste bedrijven is sprake van virtualisatie (virtuele machines). Hierdoor kunnen op dezelfde hardware meerdere virtuele machines draaien, kan één virtuele machines op meerdere fysieke machines draaien en allerlei andere varianten.

In de volgende laag volgen voor sommige organisaties de problemen. Om te kunnen komen tot besparingen is het raadzaam wat veel van deze organisaties presenteren als één homogene laag (“applicatiebeheer”) uit elkaar te trekken. Hierdoor komt als eerste een laag met technisch applicatiebeheer (TAB):

In de TAB-laag worden applicaties geïnstalleerd en voornamelijk beheerd. Het gaat hierbij met name om updates en patches maar ook de performance van de applicaties. De volgende laag is dan functioneel applicatiebeheer (FAB):
![]()
In deze laag wordt het functionele applicatiebeheer uitgevoerd. Het grote verschil tussen functioneel- en technisch applicatiebeheer ligt in de benodigde kennis van de beheerders. Bij technisch beheer is meer computerkennis nodig. Technisch applicatiebeheerders kunnen daardoor ook eenvoudiger ingezet worden voor het beheer van meerdere, verschillende applicaties. Bij functioneel applicatiebeheer is meer kennis van de primaire processen nodig. Een piekbelasting binnen TAB kan daardoor gewoonlijk binnen de aanwezige groep beheerders worden opgevangen terwijl voor pieken binnen functioneel applicatiebeheer eerder externe inhuur (of een betere planning) nodig zal zijn.
Tot zover de functies die binnen de IT-afdeling uitgevoerd worden. Er is echter een duidelijke reden voor alle hardware en applicaties: de business. Al deze systemen worden aangeschaft, ingericht en onderhouden ter ondersteuning van de (primaire) business-processen. De business bepaalt en onderhoud de eigen wensen in de laatste laag, het functioneel beheer (FB):

Gecombineerd geeft dit de onderstaande schematische weergave, waarbij de diverse lagen uiteraard qua invulling per bedrijf kunnen verschillen. Klik op de afbeelding voor een groter formaat.
“Project management is like juggling three balls – time, cost and quality. Programme management is like a troupe of circus performers standing in a circle, each juggling-three balls and swapping balls from time to time.” – G. Reiss
Er bestaat veel verwarring over de samenhang en verschillen tussen portfoliomanagement, programmamanagement en projectmanagement. Ik zal hier in het kort ingaan op de samenhang. Later kom ik terug op de verschillen.
Laten we als eerste kijken naar een willekeurig bedrijf. Binnen dit bedrijf worden diverse activiteiten uitgevoerd. Dat symboliseer ik hier met een grote cirkel:

Binnen dit bedrijf worden een aantal projecten uitgevoerd. Deze symboliseer ik hier met horizontale balken:

En de programma’s worden gesymboliseerd met verticale balken:

Dit levert tot slot het gehele portfolio op:

In de afbeelding komen de volgende zaken terug:
- Binnen een project vallen activiteiten.
- Een project kan weer bestaan uit sub-projecten.
- Binnen een programma vallen activiteiten en mogelijk één (of meer) projecten. Het is nadrukkelijk dus niet zo dat een programma een combinatie is van meerdere projecten, zoals nogal eens gedacht wordt.
- Projecten kunnen voor meerdere programma’s van toepassing zijn.
- Het portfolio bestaat uit alle activiteiten, projecten en programma’s.
Conclusie
Als projectmanagement het jongleren van 3 ballen is, en programmamanagement een groep jongleurs in een circus die ook nog eens ballen uitwisselen, dan kan portfoliomanagement gezien worden als de circusdirecteur die bepaalt welke jongleurs mogen optreden en hoe de ballen uitgewisseld worden.
Na lang wachten is de nieuwe site gereed. Mijn hartelijk dank gaat uit naar de Designkoningin (Marjolein Hendrickse, http://designkoningin.nl) voor het nieuwe logo en daarmee de inspiratie voor het site-ontwerp.
De toekomst
In de toekomst wil ik hier regelmatig artikelen plaatsen over zaken die mij interesseren. Deze zullen voornamelijk liggen op het gebied van interim-, project-, progamma- en portfolio-management. Als er vragen zijn, stel ze dan gerust…
